zeszmulowiznyibrodna

Wpis

niedziela, 05 sierpnia 2012

Z Daniłowiczami przez stulecia.

Kontynuuję rozdział blogu: Pochodzenie nazwisk cz. 1.

Daniłowicz.

Po ostatnich doświadczeniach w poszukiwaniu korzeni rodziny na Podlasiu, z pewnym zaskoczeniem zauważyłem pewne prawidłości w zmianie nazwiska rodziny mojego dziadka. Jest to zapewne spowodowane moim niewielkim doświadczeniem genealogicznym.

Próbując usystematyzować wiedzę którą zdobyłem, podzieliłem czas od tworzenia się nazwiska, od jego początków do dnia dzisiejszego na 5 części.

1. Pochodzenie nazwiska.

Początek to przyjęcie Chrztu Świętego. Chrystianizacja Rusi rozpoczęła się wcześniej niż w Polsce, bo najprawdopodobniej już w latach 860-866 n.e. Chrzest Rusi odbył się w roku 988, przyjął go Włodzimierz I Wielki, zm. 15.07.1015, wielki książę kijowski, z dynastii Rurykowiczów, święty Kościoła prawosławnego i Kościoła katolickiego.

Włodzimierz I Wielki:

http://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82odzimierz_I_Wielki

Włodzimierz I Wielki od tego momentu jest pokojowym i miłosiernym władcą, jednak ustanowił surowe kary za pozostawanie w błędach bałwochwalstwa.

Ruś kijowska /862-1240/:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Ru%C5%9B_Kijowska

Ruś kijowska /1015-1113/:

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4e/Kievan-rus-1015-1113-%28en%29.png

Polska /960-992/:

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c8/Polska_960_-_992.png

W hierarchii kościelnej Ruś Kijowska została podporządkowana patriarchatowi w Konstantynopolu i otrzymała metropolię w Kijowie, której podlegały arcybiskupstwa w:

  • Czernihowie, 992r.
  • i Perejasławiu, 991r.

oraz biskupstwa w:

  • Białogrodzie,
  • Nowogrodzie,
  • i Połocku.

Chrzest Rusi:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Chrzest_Rusi

Kiedy przyjęli chrzest Daniłowicze, a z pewnym prawdopodobieństwem protoplasta rodziny, bojar o przyjętym przez niego na Chrzcie imieniu Daniło /Daniel/ tego nie spodziewam się nigdy dowieść. Pewne założenia jednak jak mi się wydaje można przyjąć ...

Nazwisko jest pochodzenia ruskiego od imienia Daniło /pol. Daniel/ tzw. patronimik, czyli: "Jak to dawniej na Rusi bywało, każdego Daniłę, Daniłowiczem zwano ...". Do dziś w językach ruskich istnieje tzw. otczestwo, mówiące o imieniu ojca. Pozostała część tego rozdziału jest na:

http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2012/07/Pochodzenie-nazwisk-cz-1.html

2. Od chrystianizacji prawosławnej, do chrystianizacji rzymsko-katolickiej.

"Na podstawie popisu z 1529 roku możemy przebadać występowanie na Rusi Litewskiej /grodzieńsko-nowogródzkiej/ elementu o pochodzeniu bałtyckim. Ta część bojarów litewskich, a zapewne również pruskich i jaćwieskich, która nie uległa zupełnej rusyfikacji w ciągu XIV wieku została przez Władysława Jagiełłę zmuszona, nawet w przypadku wcześniejszego przyjęcia prawosławia, do chrztu katolickiego. Bojarzy ci przyjmowali wraz z wyznaniem katolickim język i kulturę polską, gdyż duchowieństwo, nawet pochodzenia litewskiego, poługiwało się nawracjąc pogan lub "schyzmatyków" językiem polskim i nadawało im imiona używane w polskiej postaci językowej".

Pozostała część rozdziału jest na: 

http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2012/07/Pochodzenie-nazwisk-cz-1.html

Przykłady nazwisk Данилович z popisu wojska w roku 1529 w języku staroruskim.

  1. Данилович Пац, б. Коршаўскай вол. Жамойцкай з-лi 259.
  2. Данилович Стань, б. Вяленскай вол. Жамойцкай з-лi 241 адв.
  3. Данилович Хрщон, б. Вiлькейскай вол. Жамойцкай з-лi 232 адв.
  4. Данилович Ян, б. Вiлькейскай вол. Жамойцкай з-лi 232 адв.

To samo nazwisko w tłumaczeniu na język polski.

  1. Danil/ł/owicz Pac, 6. Korszawski, żmudzki 259.
  2. Danil/ł/owicz Stan, 6 Wilenska, żmudzki 241.
  3. Danil/ł/owicz Hrszczon, 6 Wilenski, żmudzki 232.
  4. Danil/ł/owicz Jan, 6 Wilenska, żmudzki 232.

3. Polonizacja nazwiska.

Wśród nazwisk używanych na terenie Polski można spotkać i takie które swój początek mają w imieniu Daniel.

  • Daniel - Danielecki, Danielewski - od imienia Daniel, nazwisko jest pochodzenia polskiego.
  • Daniło - Daniłowicz, od imienia Daniło, nazwisko jest pochodzenia ruskiego.  

Tak więc wyraźnie widać Daniłowicz, jest nazwiskiem typowo ruskim. Po pewnym czasie  /kiedy ?/, a widoczne jest to w zapisach z końca XVIII wieku, nazwisko z pierwszą jego częścią Daniłowicz ma zmienioną końcówkę; z - wicz, na - wski, czyli Daniłowski. Tu przypomnę metrykę urodzin mojego dziadka Mieczysława Daniłowicza, pisaną w jęz. rosyjskim gdzie jego mama a moja prababcia jest z d. Piotrowska /w polskiej wersji nazwiska/ i Piotrowicz /w zapisie zrusyfikowanym/.

"... z jego ślubnej żony Józefy z domu Piotrowicz /Józefy z Piotrowskich/".

Odpis skrócony Aktu zgonu mojej prababci /powojenny/:

Odpis Skrócony Aktu Zgonu.

Odpis Skrócony Aktu Zgonu, Józefy Daniłowicz z d. Piotrowicz /Piotrowskiej/ powojenny.

Całość jest na:

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.263325490449974.59419.227345097381347&type=1#!/photo.php?fbid=263325533783303&set=a.263325490449974.59419.227345097381347&type=1&theater

Akt Chrztu Mieczysława Daniłowicza na blogu:

http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2012/06/Akt-Chrztu-mojego-dziadka-Mieczyslawa-Danilowicza.html

Kopia oryginalnego Aktu Chrztu Mieczysława Daniłowicza na Facebooku:

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.235893009859889.51599.227345097381347&type=3#!/photo.php?fbid=235893136526543&set=a.235893009859889.51599.227345097381347&type=3&theater

Tak więc zakladam, że można przyjąć, że jeżeli uda mi się udowodnić koligację rodzinną np. pomiędzy Apolinarym Daniłowicz/em /poł. XIX wieku/ z Daniłowiski/mi z końca XVIII wieku z Regestru Diecezjów Franciszka Czaykowskiego, wskazywałoby to na polonizację końcówki nazwiska Daniłow, - icz na, - ski.

4. Wtórna rusyfikacja i próby obrony przed nią.

Nadchodzi czas po Powstaniu Styczniowym 1863r. i konsekwencje jego upadku. Na Podlasiu drobna szlachta dodatkowo traci swoje przywileje szlacheckie następuje intensywna rusyfikacja i znowu nazwisko moich bliskich /zakładam udowodnienie koligacji/ pisane jest z końcówką typowo ruską.

Daniłowski z powrotem po wiekach staje się Daniłowiczem.

Tu przypomnę przypadek nieznanej mi rodziny Daniłowskich skoligaconej z rodziną Łapów/Łapińskich. Jest to typowy przykład spolonizowanej wersji, ruskiego nazwiska Daniłowicz.

"Jedenże dom z Daniłowskiemi i Dryzdelami. Ten dokument z okoliczności mnie dowodnie wiadomych Łappom, czyli raćzej podług teraźniejszego wyrazu Łapińskim obywatelom ziemi bielskiej służy".

Swój Herbarz Kapica Milewski wydał w roku 1870, opierał się na dokumentach od końca XIV wieku.

Jak wyglądały próby zmiany nazwiska i trwanie przy jego spolonizowanej formie ? Przykład był dopiero co w poprzednim rozdziale, jednak go przypomnę.

  • 1880 - Daniłowska /data ślubu/.
  • 1881 - Daniłowska /data urodzin dziecka, w innej parafii/.
  • 1883 - Daniłowicz /data śmierci dziecka/.
  • 1887 - Daniłowska i Danieluk /dwa różne zapisy, dotyczące daty urodzin tego samego syna/.
  • 1891 - Daniłowska /data urodzin dziecka/.
  • 1902 - Daniłowska /data urodzin dziecka/.

Tylko jeden raz jest użyte nazwisko Daniłowicz, pozostałe formy to Daniłowska /wersja spolonizowana/ i jeden raz Danieluk. 

Przy czym warto zauważyć że wymuszona zmiana nazwiska rodowego Piotrowska na Piotrowicz /wersja zrusyfikowana/ mojej prababci odbyła się w Warszawie pod koniec XIX wieku. W tym czasie Józefa była już od dłuższego czasu małżonką mojego pradziadka Andrzeja Daniłowicza.  

Podobne wnioski związane z polonizacją nazwiska Daniłowicz, można wyciągnąć obserwując współczesne rozmieszczenie geograficzne nazwisk, na stronie do budowania drzewa rodzinno-genealogicznego moikrewni.pl

Największe zagęszczenie nazwiska Daniłowicz /oryginalna wersja ruska/ na terenie Polski to okolice Suwałk i Sejn. Centrum największego zagęszczenia spolonizowanej wersji ruskiego nazwiska Daniłowicz, Daniłowski /wersja spolonizowana/ jest przesunięte w kierunku centralnej Polski. Są to powiaty: maków mazowiecki, ostrołęcki, zambrowski i mońki.

Nasuwający się wniosek jest oczywisty: im bliżej Polski centralnej od granicy wschodniej z Litwą i Białorusią, tym rzadziej spotykane jest oryginalne nazwisko - Daniłowicz, zastępuje je spolonizowana wersja tego nazwiska - Daniłowski. Warszawa jest tu wyjątkiem który nie poddaje się tej zasadzie z oczywistych powodów.

5. Dziś.

Dziś w Polsce nikt nie musi obawiać się kolejnych prób polonizacji nazwiska, niezależnie w jakiej jest formie. Moi pradziadkowie i dziadkowie pozostali przy wtórnie zrusyfikowanej, jednak pierwotnej i oryginalnej wersji nazwiska.

Na ziemiach ruskich na: Bialorusi, w Rosji, Ukrainie do dnia dzisiejszego istnieje tzw. otczestwo.

Gdyby przyjąć tę wersję nazwiska, mój dziadek nazywał by się: Mieczysław Andrzejewicz Daniłowicz, przekładając to na język polski: Mieczysław, syn Andrzeja Daniłowicz.

 

P.S. Jestem dyslektykiem, niestety czasem trudno tego nie zauważyć ...

 

O nazwiskach patronimicznych:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Nazwisko_patronimiczne

 

Czytelników blogu posiadających informacje, zdjęcia, dokumenty czy też inne historie związane z poruszonymi wątkami rodzinnymi na blogu autor blogu prosi o kontakt.

 

Zapraszam również na blogi:

http://szmulowiznaludzieihistoria.blox.pl/html

http://znadniemnawiliiiberezyny.blox.pl/html

Kontakt z autorem blogów:zeszmulowiznyibrodna@gmail.com

Uwaga: Kopiowanie zdjęć, tekstów i innych materiałów dostępnych na blogu, tylko za zgodą piszącego blog.

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Autor(ka):
stefelek
Czas publikacji:
niedziela, 05 sierpnia 2012 16:19

Polecane wpisy