zeszmulowiznyibrodna

Wpis

sobota, 01 grudnia 2012

Biechońscy, Ćwikleńscy, Łakomscy, Sikorscy, Wciślińscy ...

Kiedy pojawili się pierwsi rzeźnicy w królewskim mieście Proszowice tego jak na razie nie udało się ustalić. Najstarsze dostępne zapisy mówiące o tym są z już z roku 1379. Pierwszy znany proszowicki rzeźnik nosił imię Staszko. W księdze miejskiej Proszowic z lat 1418-1454 pojawia się już 11 imion rzeźników. W wieku XV pojawiają się pierwsze wzmianki o istnieniu cechu rzeźników Proszowicach. 

1222, za księcia Leszka Białego.  

  • Pierwsza wzmianka o Proszowicach - Prossoucze to wieś rycerska.

1358, za króla Kazimierza Wielkiego.

  • Proszowice zostają dobrami królewskimi.  

1379, za króla Ludwika Węgierskiego.

  • Staszko, pierwszy znany z imienia rzeźnik z Proszowic.

1418-1454, od króla Władysława Jagiełły do króla Kazimierza IV Jagiellończyka.  

  • W księdze miejskiej Proszowic pojawia się 11 imion rzeźników, Proszowice. 

XV wiek.

  • Pierwsze informacje o istnieniu ulicy Rzeźniczej w Proszowicach.

1490, 22 czerwca Kraków, za króla Kazimierza IV Jagiellończyka.

  • W dokumencie królewskim z 1490r. rzeźnicy z Proszowic określeni są jako "carnifices nostri" - nasi rzeźnicy

"fer. tertia ante fest. s. Johannis Baptiste prox. Cracovie in conventione generali".

"Kazimierz król polski w mieście swoim Proszowicach zabrania przekupniom sprzedawać żywność w domach prywatnych, jak tylko w ratuszu lub kramach miejskich; tak samo postrzygaczom sukna nie pozwala wykonywać swojej pracy w gospodach prywatnych lecz tylko w postrzygalni ratuszowej; wreszcie nasi rzeźnicy mogą ważyć łój jedynie na wadze miejskiej, przy czym wszyscy oni winni swoje daniny i opłaty oddawać rajcom miejskim na dochód miasta, a nie osobom prywatnym".   

Pieczęci króla Kazimierza Jagiellończyka brak, pozostały dziurki od sznurka.

Pod tekstem: "G. vicecancellarius sst"; "Relatio eiusdem venerabilis Gregorii de Lubrancz R.P. vicecancellarii".

1525, za kóla Zygmunta I Starego.

  • Informacja o sprzedaży łoju w Wieliczce przez rzeźników z Proszowic. 

1551-1572, za króla Zygmunta Augusta.

  • Ćwik, mieszczanin, posiadacz ziemski, co najmniej jeden łan ziemi, Proszowice
  • Od 9 do 12 jatek rzeźniczych.

1580-1582, za króla Stefana Batorego.

  • Wawrzyniec, rajca, rzeźnik, Proszowice.
  • 14 jatek rzeźniczych. 

ok. 1589, za króla Zygmunta III Wazy.

  • Informacja o sprzedaży łoju w Krakowie przez rzeźników z Proszowic, kontakty Cechem Rzeźniczym na Kleparzu.
  • ok. 9 jatek rzeźniczych.

1646, za króla Władysława IV Wazy.

  • Niemczyk Szymon, st. rajca, rzeźnik, Proszowice.

ok. 1660, za Króla Jana II Kazimierza.

  • 5 rzeźników.
  • 6 jatek rzeźniczych. 

1669, za króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego.

  • 3 rzeźników.

1680, za króla Jana III Sobieskiego.

  • rzeźników.

1704-1706, za króla Stanisława Leszczyńskiego.

  • Jan Klimkowicz Jan, burmistrz, rajca, rzeźnik, Proszowice.

1726-1729, za króla Augusta II Mocnego.

  • Sikorski Wojciech, 1726, burmistrz, Proszowice.
  • Czerwikowic Błażej, 1729, rajca, rzeźnik, Proszowice.

1764–1795, za króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

  • Ćwikliński Marcin, 1768r. ławnik, rzeźnik, Proszowice.
  • Ćwikleński Marcin, 1775r. ławnik Cechmistrz Cechu RzeźnikówProszowice.
  • Ćwikleński Józef, 1785r. podwójt, Cechmistrz Cechu Rzeźników, Proszowice.     

1795, III rozbiór Polski, utrata Niepodległości Polski.

  • Biechoński Antoni, przed 1800-1834r. postarszy cechu rzeźników, Cechmistrz Cechu Rzeźników, Proszowice.
  • Biechońscy /9/, 1798-1835r. Cech Rzeźników, Proszowice.
  • Ćwikleński Jan, 1798r. rzeźnik, Proszowice.
  • Ćwikleńscy /2/, 1798-1835r. Cech Rzeźników, Proszowice.
  • Łakomski /1/, 1798-1835r. Cech Rzeźników, Proszowice
  • Sikorscy /5/, 1798-1835r. Cech Rzeźników, Proszowice.
  • Sikorski Dominik ur. 1797r. Cech Rzeźników 1839r. Proszowice.

4 x dziadkowie

  • Sikorski Jan /par. Proszowice/- Sikorska Salomea z d. Wci/e/ślińska /par. Proszowice/, * dzieci: Stanisław.

1822r.

  • Wspólna inwestycja skoligaconych rodzin z Proszowic: Biechońskich, Ćwikleńskich, Łakomskich i Sikorskich w budowę rzeźni i jatek na rynku w Proszowicach na sumę 6 139 zł.

3 X dziadkowie

  • Sikorski Stanisław /ur. 1828 w Proszowicach/ rzeźnik - Sikorska Franciszka z d. Strzelecka /ur. 1827 w Miechowie/, * dzieci: Franciszek.

     http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2012/04/Sikorscy-z-Miechowa.html

1830, Powstanie Listopadowe.

2 X dziadkowie

  • Sikorski Franciszek /ur. 1856 w Miechowie/- Sikorska Karolina z d. Sas /ur. 1859 w Miechowie/, * dzieci: Aleksandra, Jan, Józef, Ludwik, Marianna /Maria/, Stanisława, Władysława.

Dziadkowie

 

Nazwiska rodzin skoligaconych z Sikorskimi w Proszowicach.

  • Biechońscy. 
  • Ćwikleńscy/Ćwiklińscy.
  • Łakomscy.
  • Wciślińscy/Wcieślińscy.

Ponad 200 letnia tradycja zawodu rzeźnickiego, była przez następne pokolenia utrzymywana w skoligaconej z Sikorskimi w Proszowicach rodzinie Wciślińskich. O Wciślińskich, Sikorskich, Szyllingach, Ryxach i innych rodzinach skoligaconych z rodziną Wciślińskich można znaleźć informacje na stronie "Historia rodziny Wciślińskich i rodzin spokrewnionych" http://www.wcislinski.net/

Z zawodem rzeźnika w Małopolsce wiąże się tradycja tzw. kijaków. Byli to wędrowni przekupnie handlujący mięsem i wyrobami wędliniarskimi. Tradycja i legendy związane z tym zawodem zaginęły dopiero po 1945r.  

Ze strony Magiczny Kraków.

"Legenda głosi, że przed wiekami, za czasów Kazimierza Wielkiego, tereny pomiędzy Krakowem i Bochnią porastał gęsty las zwany Czarnym Lasem. Drużyna królewska wyprawiała się tam na polowania, często zresztą z samym królem na czele. Upolowaną zwierzynę miał sprawiać podobno niejaki Lascyk, mieszkaniec osady rozłożonej na polanie zajmującej szczyt wzgórza zwanego Czajna. Dość prędko stał się on ulubieńcem ochmistrza dworu, któremu smakowały wybornie przyrządzone mięsa.

Niestety któregoś razu Lascyk wybrał się z wyrobami mięsnymi do Krakowa, licząc na to, że je sprzeda na rynku. Straż miejska zatrzymała go u bram, a że nie był członkiem cechu rzeźników, zabrała mu mięso a jego wyrzucono precz. Zasmuciło to ochmistrza, który nie zamierzał zrezygnować z zaopatrywania dworu w wędliny Lascyka. Posłał tedy do niego wiadomość, aby ten obmyślił sposób na dostarczenie towaru na Wawel. Lascyk myślał, myślał ... i wymyślił. Wyciął w lesie długie kije, wydrążył ich środki i ... nadział kiełbasami. Następnie bez przeszkód dotarł na Wawel. Gdy wyciągał swój towar z kijów, zobaczył go sam król, który docenił spryt rzeźnika i nadał wszystkim mieszkańcom Piasków prawo do przywożenia mięsa do Krakowa. Stąd rzeźników tych miano nazwać Kijakami.

W istocie nazwa Kijak bierze się stąd, że połcie mięsa i słoniny wieszali oni na kijach. Dlatego też gospodynie, które szły kupić mięso u Kijaków mawiały, że idą na sochaczki /od socha = drąg, kij/. W XIX w. kij u Kijaka stał się nieodłącznym elementem stroju. Podobno gdy Kijak brał woły od jakiegoś hodowcy na kredyt, zastawiał swój kij. Nikt nie wątpił wtedy, że dług ureguluje. Kij bowiem dla Kijaka był tym czym dla szlachcica szabla.

Jeszcze w latach trzydziestych XIX w., w swej pracy Lud i jego zwyczaje, Łukasz Gołębiowski informował, że w Krakowie można spotkać ludzi odzianych w sukmanę granatową z wypustką karmazynową, przy tem zielony pas i czapkę kształtniejszą w zimie barankiem obszytą. Ich najistotniejszym atrybutem był tęgi kij, często wymyślnie rzeźbiony snycerską robotą, nabijany krzemieniami. Kij często bywał zwieńczony rogiem wołu, w którym ukryty mógł być dla obrony mały sztylet. Ludzi tych zwano Kijakami. Kij był bronią, był też swoistym identyfikatorem. Narzędziu temu każdy właściciel nadawał jakąś indywidualną cechę, dzięki czemu spełniało ono rolę gmerka - znaku własnościowego dawnych rzemieślników. Kijacy zamieszkiwali podkrakowskie wsie na prawym brzegu Wisły, byli jednak częstymi gośćmi w Krakowie, na Kazimierzu i na wawelskim dworze".

Nagrobki tych wędrownych handlarzy mięsem i wędlinami można znaleźć na Cmentarzu Parafialnym w Piaskach Wielkich k. Krakowa.

Piaski Wielkie, Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Piaskach, ul. Niebieska. Cmentarz został założony w 1914r. Zajmuje około 0,7ha powierzchni. Jest tutaj około 650 grobów. Znane osoby pochowane na cmentarzu: Profesor Tomasz Weiss - wybitny historyk literatury polskiej. Zabytkowe groby - kamienne nagrobki kijaków, znanych piaszczańskich rzeźników, zrzeszonych we własnym cechu. 

 

Bibliografia.

  • Katalog dokumentów pergaminowych Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1992.
  • Proszowice, Zarys dziejów do 1939r. prof. Feliks Kiryk, Kraków 2000.
  • Regestr Diecezjów Franciszka Czaykowskiego czyli właściciele ziemscy 1783-1784.
  • Ziemia Proszowicka, Kraków 1964r.
  • http://www.24ikp.pl/skarby/felietony/opracowania/20040301cechy/art2.php 
  • http://www.krakow.pl/kultura/1342,artykul,kijacy.html
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna
  • http://www.sztetl.org.pl/pl/article/proszowice/3,historia-miejscowosci/
  • http://www.wcislinski.net/
  • http://www.zck-krakow.pl/?pageId=23

 

Ciąg dalszy nastąpi ... 

 

Czytelników blogu posiadających informacje, zdjęcia, dokumenty czy też inne historie związane z poruszonymi wątkami rodzinnymi na blogu autor blogu prosi o kontakt.

 

Zapraszam również na blogi:

http://szmulowiznaludzieihistoria.blox.pl/html

http://taniezarcie.blox.pl/html

http://znadniemnawiliiiberezyny.blox.pl/html

http://odczasudoczasuwantykwariacie.blox.pl/html

http://zapomnianehistorie.blox.pl/html

http://naspacerzewwarszawskichlazienkach.blox.pl/html

Kontakt z autorem blogów:zeszmulowiznyibrodna@gmail.com

Uwaga: Kopiowanie zdjęć, tekstów i innych materiałów dostępnych na blogu, tylko za zgodą piszącego blog.

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Autor(ka):
stefelek
Czas publikacji:
sobota, 01 grudnia 2012 08:37

Polecane wpisy

Komentarze

Dodaj komentarz

  • locus24 napisał(a) komentarz datowany na 2012/12/02 12:10:48:

    Od jakiegoś czasu śledzę twojego bloga i muszę przyznać, że rozwija się bardzo ciekawie. Gratulacje!

  • stefelek napisał(a) komentarz datowany na 2012/12/02 12:50:48:

    Dziękuję :-)

Dodaj komentarz