zeszmulowiznyibrodna

Wpis

niedziela, 02 grudnia 2012

Kolejny raz o Korbalach - i nie tak samo jak godzinę temu.

Do rozdziału http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2012/11/Pochodzenie-nazwisk-Korbaleski-cz-2.html

 

19.11.2012r.

Szanowna Pani !

Proszę mi wybaczyć że pozwalam sobie na zabranie Pani chwili czasu.

W ramach swoich poszukiwań rodzinno-genealogicznych starałem się odnaleźć pochodzenie jednego z nazwisk moich przodków - Korbale/w/ski.

Z mojego blogu rodzinno-genealogicznego - Ze Szmulowizny i Bródna.

 

"Dynia w Polsce ma bogatą tradycję, zwłaszcza na Śląsku, gdzie mówią na nią bania, i w Wielkopolsce, gdzie ją zwą korbolem".

W dzieciństwie gdy jeździłem na wakacje do wujka, do jego domu w Kobyłce pod Warszawą zawsze gdzieś na samym końcu ogrodu rosła dynia, na którą babcia mówiła bania, bo tak zapewne dynię nazywała jej mama - prababcia Karolina /Sikorska z d. Sas/ której rodzina pochodziła ze Śląska. Inną regionalną nazwą dyni jest korbol. Tym razem ta nazwa dyni jest związana z rodziną dziadka Mieczysława, jego małżonka i moja prababcia Józefa Daniłowicz z d. Piotrowska była córką Leopolda Piotrowskiego i Marcjanny Piotrowskiej z d. Korbaleskiej. Rodzina prababci pochodziła z Wielkopolski.

Nazwisko Korbaleski jest związane z regionem konińskim i jest to najprawdopodobniej typowy błąd literowy. Nazwisko rodziny prapradziadków jest w niewielkim stopniu zmienione np. podczas kolejnych zapisów parafialnych z Korboleskiego na Korbaleskiego.

Wielkopolska od II rozbioru Polski /1793r./ była pod zaborem pruskim, gdzie językiem urzędowym był język niemiecki.

Dynia, korbol, korbas, kurbas - w języku niemieckim Kürbis, łac. Cucurbita.

Wydaje się prawdopodobnym taki sposób tworzenia nazwiska moich prapradziadków:

Idąc od niemieckiego kürbis przez kurbas i korbas dojdziemy do regionalizmu z Wielkopolski -  korbol i na końcu tej wędrówki do nazwiska Korbolewski i Korbale/w/ski. Z tym że czas powstania nazwiska Korbolewski nie musi oznaczać czasu utraty Niepodległości przez Polskę pod koniec XVIII wieku. Osiedleńcy niemieccy w Polsce pojawiali się już we wczesnym średniowieczu, a region Wielkopolski przez wieki był pograniczem. Przyjęcie nazwiska związanego ze słownictwem regionu w którym się mieszkało, nie musiało oznaczać również konkretnej narodowości. Przykładem który mówi o tym do dnia dzisiejszego, jest gwara śląska którą mogą się posługiwać wszyscy ludzie /niezależnie od swojej narodowości/ mieszkający na Śląsku. 

W Wielkopolsce nazwisk związanych z tym pożytecznym owocem-warzywem jest całkiem sporo. Tu cytuję fragment poprzedniego rozdziału z mojego blogu na ten temat:

http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2012/07/Korbaleski.html

Odmianami nazwiska Korbaleski są nazwiska: Karbolewski, Korbalewski, Korbolewski, Korbulewski /wyzn. ewangelickie/ i kolejne odmiany tych nazwisk.

Według wyszukiwarki nazwisk serwisu heraldyczno-genealogicznego Domu Polonii w Pułtusku /dane z 1998r./ nazwisko:

  • Karbolewski - występowało w Polsce 12 razy, tylko w byłym woj. Kaliskim i Lesznieńskim.
  • Korbaleski - w Polsce już nie występuje.
  • Korbalewski - występowało w Polsce 3 razy, tylko w byłym woj. Kaliskim.
  • Korbolewski - występowało w Polsce 86 razy, najczęściej spotykane w byłym woj. Kaliskim i Konińskim.
  • Korbulewski - w Polsce już nie występuje, w XIX wieku występowalo w Wielkopolsce.

Zakładam że w pewnym momencie np. tylko jednej rodzinie zdarzył się błąd w pisowni /połączenie litery "o" z następną i wyszło "a"/. Byłaby to w takim razie tzw. "literówka", bład który można dość często spotkać w nazwiskach przodków podczas poszukiwań rodzinno-genealogicznych.

--------------------------

20.11.2012r.

Szanowny Panie,
Pana wywód jest w zasadzie zupełnie poprawny. Moje do niego uzupełnienia są następujące: dziś nie ma potrzeby łączenia etymologii wyrazu korbal z pochodzeniem niemieckim. Istotnie taki jest jego źródłosłów, ale korbal 'dynia, tykwa' istnieje w języku polskim od XV w., później też 'baniaste naczynie' i to nie tylko w warstwie gwarowej. Co do wariantów fonetycznych a - o, to one mogły zaważyć na poszczególnych zapisach postaci nazwiska. 
Pozdrawiam
Kwiryna Handke
 
 
Stolica, Warszawski Magazyn Ilustrowany.
http://www.warszawa-stolica.pl/
 
Nasi autorzy.
http://www.warszawa-stolica.pl/index.php?page=pisza
 
Prof. dr hab. Kwiryna Handke, językoznawca, slawistka, od lat związana z Instytutem Slawistyki PAN. Jej dorobek naukowy liczy ponad 350 publikacji, w tym wiele prac oraz książek dotyczących nazewnictwa miejskiego i porównawczego. Jest przewodniczącą Zespołu Nazewnictwa Miejskiego Warszawy, istniejącego od 1990r.
 
Jest również autorem książek m.in. o Warszawie.
  • Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich, Polskie nazewnictwo miejskie, Kwiryna Handke, Zdzisław Stieber, Wrocław 1964-1975.
  • Dzieje Warszawy nazwami pisane, Kwiryna Handke, Warszawa 2011.
  • Nie dajmy zginąć słowom, Rzecz o odchodzącym słownictwie, Irena Galsterowa, Kwiryna Handke, Hanna Popowska-Taborska, Warszawa 1996. 
  • Polskie nazewnictwo miejskie, Kwiryna Handke, Warszawa 1992.
  • Słownik nazewnictwa Warszawy, Kwiryna Handke, Warszawa 1998.
 

Bibliografia:

  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna
  • http://www.warszawa-stolica.pl/



 

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Autor(ka):
stefelek
Czas publikacji:
niedziela, 02 grudnia 2012 08:20

Polecane wpisy