zeszmulowiznyibrodna

Wpis

sobota, 15 grudnia 2012

Pochodzenie nazwisk, Ćwikliński, cz. 2.

Przeglądając swoje ulubione miejsca na mapie Małopolski znalazłem miejscowość o nazwie Ćwików. Leży ona po drugiej stronie Dunajca, prawie na wprost Opatowca, w odległości ok. 5 km. od Sikorzyc k. Wietrzychowic. Jest to gmina Olesno, pow. dąbrowski, miastem powiatowym jest Dąbrowa Tarnowska. 

Tak jak z Sikorzyc pochodzą Sikorscy a np. w Proszowicach w wieku XV mieszkał miecznik o nazwisku Proszowski /1560r./, z Ćwikowa k. Olesna mogli pochodzić Ćwiklińscy. Kolejny raz przejrzałem się też wszystkim możliwym przypadkom określeń, od których mogło powstać to nazwisko. 

Ćwik.  

  • Osoba przebiegła, doświadczona, chytra.
  • Określenie zarumienionej cery.
  • Staropolskie określenie rudego koloru włosów.
  • Stopień harcerski przeznaczony dla harcerzy w wieku 14-17 lat, harcerski wyga który w pełni opanował umiejętności harcerskie.
  • Gra w karty rozpowszechniona w Polsce w czasach króla Stanisława Augusta.

Do tego zestawu należy również dodać:

  • Ćwik, stary ptak myśliwski, doskonale oswojony i zaprawiony w łowach potrafiący poradzić sobie nawet z czaplami.
  • Ćwik, tuczony kogut.

W Słowniku Języka Polskiego, PWN, Warszawa 1988 znalazłem:

Ćwik, człowiek doświadczony, przebiegły, chytry, stary przebiegły ćwik. Czerwony jak ćwik, mający zdrową rumianą cerę, zarumieniony. Zdrów jak ćwik, bardzo zdrowy.

  • Ćwikła, ćwikłowy, buraki ćwikłowe kiszone lub gotowane, zmieszane z tartym chrzanem i octem podawane jako przyprawa do mięs, poczerwieniał ze złości jak ćwikła. Odmiana buraka o grubym, czerwonym korzeniu jadalnym. 

W opracowaniach dotyczących pochodzeniach nazwisk na stronach internetowych związanych z tą tematyką można znaleźć nazwiska pochodzące od słowa ćwik, które można grupować w następujący sposób:

Od - Ćwik, ptak myśliwski, krogulec, człowiek niedoświadczony.

  • Ćwik, 1397r.
  • Ćwikalak.
  • Ćwikalski.
  • Ćwikała.
  • Ćwikałowski.
  • Ćwikiel.
  • Ćwikiewicz.
  • Ćwikowicz, 1500r.
  • Ćwikowski.
  • Ćwikuła.
  • Ćwikun.

Od - Ćwik, ćwiekielnik, gwarowe określenie potrawy z ćwikłą. 

  • Ćwikielnik.

Od - Ćwikła, burak, zwłaszcza jego korzeń, potrawa z buraków ćwikłowych.

  • Ćwikiełka.
  • Ćwikla.
  • Ćwiklak.
  • Ćwiklarz.
  • Ćwiklewicz.
  • Ćwiklicz, 1438r.
  • Ćwiklik.
  • Ćwiklinek.
  • Ćwikła, 1370r.
  • Ćwikłak.
  • Ćwikło, 1460r.
  • Ćwikłowicz.
  • Ćwikłowski, 1565.

Od - Ćwikła, prawdopodobnie od burak, zwłaszcza jego korzeń, potrawa z buraków ćwikłowych.

  • Ćwikielewicz.
  • Ćwikleński.
  • Ćwiklewski.
  • Ćwiklicer.
  • Ćwiklicki.
  • Ćwik

Od nazwy miejscowej.

  • Ćwikliński, 1428. Ćwiklin, ciechanowskie, Płońsk.

Następne zadałem sobie pytania które brzmiały:

  • W jakiej okolicy jest położona znaleziona przeze mnie miejscowość Ćwików i inne miejscowości o podobnej nazwie ?
  • Z jakiego powodu Ćwik z Proszowic w XVI w. mógłby mieć tak duże sumy pieniędzy że w opracowaniu; Proszowice. Zarys dziejów do 1939r. został określony z gronem innych mieszczan w następujący sposób: "W gronie największych posiadaczy, jednego i więcej łanów ziemi, znaleźli się w roku 1551: Afra Kijeńska, Kijeński, Erazm, Ćwik i Mikołaj, a w roku 1564 poza wspomnianym Kijeńskim jeszcze Lichowski, Zagórski i niejaka Szczejnianka ...". 

Miejscowości swoją nazwą związane ze słowami ćwik, ćwikła, itp.

  1. Ćwikielnia, wieś w gm. Stawiguda, pow. olsztyński.
  2. Ćwiklice, wieś w gm. Pszczyna, pow. pszczyński.
  3. Ćwiklin, wieś w gm. Płońsk, pow. płoński.
  4. Ćwiklinek, wieś w gm. Płońsk, pow. płoński.
  5. Ćwikły-Krajewo, wieś w gm. Kołaki-Kościelne, pow. zambrowski.
  6. Ćwikły-Rupie, wieś w gm. Kołaki-Kościelne, pow. zambrowski.
  7. Ćwików, wieś w gm. Olesno, pow. dąbrowski.

W Herbarzu Ignacego Kapicy Milewskiego na str. 79 można znaleźć:

  • Ad. 5 i 6, "Dom Cwikłów h. Jasieńczyk, 1565, jedenże dom z Krajewskimi, w ziemi łomżyńskiej, powiecie zambrowskim, parafii zambrowskiej".

W Encyklopedii nazwisk i przydomków szlacheckich Jana Siwika:

  • Ćwikliński h. Nałęcz, 1600r. Ćwiklin, pow. płocki.
  • Ćwikliński h. Prawdzic, 1550r. Ćwiklin, pow. sąchocki, woj. płockie, ziemia ciechanowska, woj. mazowieckie.
  • Ćwikła vel Krajewski h. Jasieńczyk.
  • Ćwikła vel Kamiński h. Łabędź, 1530r. M. Konin, woj. kaliskie, sandomierskie.
  • Ćwikła h. Rawicz, 1530r. Ćwiklice, pow. pszczyński, Śląsk.
  • Ćwikłowski h. Jezierza, 1500r. Ćwikły, pow. łomżyński, woj. mazowieckie, podolskie.
  • Ćwikłowski vel Ziembrowski h. Ogończyk, 1563r. Ćwikłowice, pow. kamieniecki, woj. podolskie.

I na koniec niespodzianka, w tym opracowaniu można również znaleźć:

  • Ćwikowski h. _ 1600r. pow. dąbrowski, woj. krakowskie, Galicja.  

W rodzinie skoligaconej z rodziną Sikorskich w przeszłości w Małopolsce /XVIII i XIX w./ występowały dwie formy tego samego nazwiska:

  • Ćwikleński.
  • Ćwikliński. 

 

Bibliografia.

  • Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich, Jan Siwik, Warszawa.
  • Herbarz, Ignacy Kapica Milewski, Kraków 1870.
  • Proszowice, Zarys dziejów do 1939r. Feliks Kiryk, Kraków 2000.
  • Słownik Języka Polskiego, t I, Warszawa 1988.
  • http://www.stankiewicze.com/index.php?kat=44&sub=533

 

Ciąg dalszy nastąpi ...

 

Zapraszam również na blogi:

http://kopasinakopaszynakopaszyn.blox.pl/html

Kontakt z autorem blogów:zeszmulowiznyibrodna@gmail.com

Uwaga: Kopiowanie zdjęć, tekstów i innych materiałów dostępnych na blogu, tylko za zgodą piszącego blog.

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Autor(ka):
stefelek
Czas publikacji:
sobota, 15 grudnia 2012 09:00

Polecane wpisy