zeszmulowiznyibrodna

Wpis

niedziela, 16 grudnia 2012

Pochodzenie nazwisk, Ćwikliński, cz. 3.

Jest to ciąg dalszy rozdziału http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2012/12/Pochodzenie-nazwisk-Cwiklinski-cz-2.html

Próbując dojść do początku pochodzenia nazwiska Ćwikliński wg. wersji odnlezionych przeze mnie stron internetowych, należałoby przyjąć taką wersję:

Od - Ćwikła, burak, zwłaszcza jego korzeń, potrawa z buraków ćwikłowych.

  • Ćwikiełka.
  • Ćwikla.
  • Ćwiklak.
  • Ćwiklarz.
  • Ćwiklewicz.
  • Ćwiklicz, 1438r.
  • Ćwiklik.
  • Ćwiklinek.
  • Ćwikła, 1370r.
  • Ćwikłak.
  • Ćwikło, 1460r.
  • Ćwikłowicz.
  • Ćwikłowski, 1565.

Z powyższego zestawu wynika jednoznacznie że pochodzenie nazwiska odnalezionego mnie rodu Ćwikłów z Podlasia jest jednoznaczne, w przeszłości przodkowie tego rodu zajmowali się hodowlą buraka ćwikłowego. W średniowieczu było to zapewne niezwykle pożyteczne zajęcie społeczno-gospodarcze dla rodu rycerskiego. 

Herbarz Ignacego Kapicy Milewskiego, 1870.

  • "Dom Cwikłów h. Jasieńczyk, 1565, jedenże dom z Krajewskimi, w ziemi łomżyńskiej, powiecie zambrowskim, parafii zambrowskiej".
  • "1565., in Actis terrestr. Surasensibus. Mathias, Joannes, Martinus et Albertus filii olim Petri Cwikła de Cwikły, Ducatus Masoviae et districtus Zambroviensis incolae, atque Hedvigis soror eorum germana, consors vero Salomonis filii olim Mathiae de Rzącce, scribunt se".
  • "Dom Krajewskich h. Jasieńczyk, 1413, dobra Krajewo w ziemi łomżynskiej leżą". 

Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich, Jan Siwik, po 2000.

  • "Ćwikła vel Krajewski h. Jasieńczyk".
  • "Krajewski vel Biały, vel Ćwikła, vel Płoski, vel Vorain, vel, Worain, vel Woraiński, vel Worana, h. Jasieńczyk, 1413, 1882 potw". 

O sposobach uprawy buraka ćwikłowego w średniowieczu, niestety nie posiadam żadnych materiałów. W takim razie spróbuję dowiedzieć się czegoś o ćwiku - ptaku myśliwskim.

  • Ćwik, stary ptak myśliwski, doskonale oswojony i zaprawiony w łowach potrafiący poradzić sobie nawet z czaplami.

Bardzo popularne w średniowieczu polowanie z ptakami myśliwskimi nazywano sokolnictwem, a jednym z najbardziej pożytecznych ptaków do takich polowań był sokół wędrowny.

  • Sokół wędrowny, Falco peregrinus, gatunek średniego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych, Falconidae.
  • Zamieszkuje cały świat z wyjątkiem Antarktyki. Nie ma go też w północnej części Arktyki, na niektórych północnych wyspach oceanicznych, m.in. Islandii, Spitsbergenie, Wyspach Franciszka Józefa i Ziemi Północnej. W dawnym sokolnictwie – już od czasów średniowiecza był najczęściej układanym ptakiem drapieżnym. Przystosowany wybitnie do łowów na zwierzynę lotną, był używany do polowań na ptactwo błotne, kuropatwy czy cietrzewie. Osiągając w locie znaczną prędkość, jest w stanie strącać ptaki znacznie przerastające go rozmiarem. Nie potrafi natomiast polować na zwierzynę ukrywającą się wśród drzew i krzewów. W locie pikowym sokół wędrowny potrafi rozwinąć prędkość przekraczającą 320 km/h, co czyni go najszybciej poruszającym się organizmem na Ziemi.
  • Na większości światowego areału sokoły gnieżdżą się na skałach, zagłębieniach na półkach skalnych od 45 cm szerokości, klifach morskich. W tundrze na północy Europy i Ameryki, na piaszczystych wydmach często gniazdują na ziemi lub na bagnach. W pasie nizin europejskich – od Holandii po Ural, w tym w Polsce – sokoły gnieździły się na drzewach. Sokoły wybierały gniazda przeważnie w wierzchołkach najwyższych drzew, bardzo często w koloniach czapli. Na terenach zurbanizowanych gniazdo zakładają w szczelinach lub wypustach wysokich budynków - wież kościelnych, dzwonnic, kominów.

Zakładam /a być może założenie jest słuszne/ że na Podlasiu w średniowieczu, oprócz olbrzymiego areału pól uprawnych były lasy, a być może dawno, bardzo dawno temu była nawet puszcza. Podobno do dnia dzisiejszego co nieco z niej zostało ...

Wracając do tematu podstawowego, polowaniem z ptakami myśliwskimi mogły zajmować się tylko osoby stanu szlacheckiego, a wcześniej rycerstwo i władcy. Nie mieli prawa zajmować się polowaniem sokolnicy i ich pomocnicy, którzy byli tylko częścią służby, jednak zakładam że wykonywane przez nich zajęcie mogło w przyszłości przełożyć się również na używanie przez nich dodatkowego określenia ich osoby, obok imienia które nosili.   

O tym jak ważny był zawód sokolnika i jak cenne były ptaki myśliwskie używane do polowań niech zaświadczy specjalne prawo chroniące sokoły, m.in. prawo burgundzkie z ok. V w. n.e. zgodnie z którym za kradzież ptaka, złapanemu winnemu groziła surowa grzywna oraz wycięcie 6 uncji ciała dla sokoła, którego chciał ukraść.  

Na koniec, ród Ćwikła h. Jasieńczyk, 1656r. mieszkał na Podlasiu w pobliżu dużych skupisk lasów i puszczy, natomiast ród Ćwikowskich h. _ 1600r. zamieszkiwał najprawdopodobniej w Ćwikowie, w pow. dąbrowskim, woj. krakowskie w poblizu Dunajca. Teren jest tu górzysty, tuż obok są wysokie góry - Pieniny i Tatry. 



Bibliografia.

  • Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich, Jan Siwik, Warszawa.
  • Herbarz, Ignacy Kapica Milewski, Kraków 1870.
  • Proszowice, Zarys dziejów do 1939r. Feliks Kiryk, Kraków 2000.
  • Słownik Języka Polskiego, t I, Warszawa 1988.
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Podlasie
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Puszcza
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Sok%C3%B3%C5%82_w%C4%99drowny
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna
  • http://www.e-sokolnik.pl/index.php?a=poczatkujacy&p=7
  • http://www.gniazdosokolnikow.pl/historia
  • http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/14640,iwiec-chwal-cwik.html
  • http://www.sokolnictwo.pl/slowniczek
  • http://www.stankiewicze.com/index.php?kat=44&sub=533

 

Ciąg dalszy nastąpi ...

 

Zapraszam również na blogi:

http://kopasinakopaszynakopaszyn.blox.pl/html

Kontakt z autorem blogów:zeszmulowiznyibrodna@gmail.com

Uwaga: Kopiowanie zdjęć, tekstów i innych materiałów dostępnych na blogu, tylko za zgodą piszącego blog.

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Autor(ka):
stefelek
Czas publikacji:
niedziela, 16 grudnia 2012 09:08

Polecane wpisy

Komentarze

Dodaj komentarz

  • jak-to-sie-robi napisał(a) komentarz datowany na 2012/12/18 15:11:11:

    to jest bardzo ciekawy blog

  • pscottie150 napisał(a) komentarz datowany na 2012/12/18 16:44:43:

    Ciekawy punkt widzenia.

Dodaj komentarz