zeszmulowiznyibrodna

Wpis

piątek, 16 sierpnia 2013

Boguski, pochodzenie nazwiska.

W Katalogu.Szlachty.com można odnaleźć podstawowe informacje o moich Daniłowiczach z Podlasia. Jest tu prapradziadek Apolinary i jego rodzice a moi 3 x dziadkowie: Józef Daniłowicz i Zofia Daniłowicz z d. Boguska. 

Współczesne rozmieszczenie geograficzne nazwisk: Boguski, Boguska. 

Szlachta powiatu łomżyńskiego spisana w 1866 roku do celów wojskowych, litera D. 

  • Daniłowicz Apolinary, Józef i Zofia, 08.01.1842, Duchny.

W tej samej okolicy na Podlasiu mieszkały dwa rody Boguskich,

  • 1400r. Boguski vel Wierzbicki, vel Włostowski h. Topór, Bogusze, pow. łomżyński, woj. mazowieckie, pow. inowrocławski.
  • 1407r. Boguski h. Zagroba lub Zagłoba, w ziemi łomżyńskiej, pow. łomżyński, par. szczepankowskiej; Boguszyce Stare, Boguszyce Andrzejki, Boguszyce Kisiołki, Boguszyce Warchoły Pączkowizna, Boguszyce Zagroby.

Na stronie genealogicznej: Genealogia, Stankiewicze z przyjaciółmi, można odnaleźć informację o pochodzeniu nazwiska Boguski, 

  • Boguski - 1394r. od nazwy miejscowej Boguszyce, częste. 

W Herbarzu Ignacego Kapicy Milewskiego na str. 13, pod nr. 15 jest opisany,

15. Dom Boguskich herbu Zagłoba albo Zagroby. Jedenże dom z Matowskimi, ze Świejkami złączony. 

Dobra Boguszyce (Bogusicze albo Boguschycze) w ziemi łomżyńskiej, powiecie łomżyńskim, parafii szczepankowskiej leżą: Boguszyce stare, Boguszyce Andrzejki, Boguszyce Kisiołki, Boguszyce Warchoły Pączkowizna, Boguszyce Zagroby. 

  • 1407, in Łomza. Joannes Senior Dux Masoviae significamus etc. quomodo in praescentis nostra constitutus personaliter Swiatoslaus de Ulatowo haeres, noster fidelis, sortem suam totalem in haereditate Boguszyce prope a Łomza jacentem, Mathiae haeredi de eadem Boguszyce filiastro suo, nostro autem fideli po 30 sexagenis pepetuo vendidit, super quam venditionem idem Dux contulit Privilegium. 
  • Ten* przywilej dowodzi, iż Swiatosław, czyli raczej Swiętosław z Ulatowa piszący się, to jest Ulatowski, był Macieja z Boguszyc piszącego się stryjem i początkowie na Boguszycach dziedzicem, zkąd na Ulatowo przeniósł się, a Maciej z Boguszyc, czyli Boguski, synowiec jego, na Boguszycach został, gdzie od wspomnianego stryja swego na tychże dobrach Boguszyce zwanych więcej sobie jeszcze dziedzictwa nabył; z czego okazuje się, iż Ulatowscy i Boguscy z jednego domu pochodzą, i do jednegoś herbu zwanego Zagroby albo Zagłoba należą.
  • 1432, in Actis terrestribus Łomzensibus. Bronisius et Martinus haeredes de Boguszyce Boguscy, Jacobo Szwejko haeredi de Prostynia post Hinkam Boguska sororem suam germanam et ejusdem Jacobi Szwejko consortem respectu dotis summam inscribunt. 
  • Ten* Jakób Swiejko był Stefana Swiejka na genealogii domu Swiejkow dawniej przesłanej wyrażonego ojcem. 
  • 1480, in Łomza. Joannes Dux Masoviae Adae, Joanni, Nicolao et Stiborio filiis Petri Włostowski de Boguszyce, bona eorum Boguszyce dicta, in districtu Łomzensi jacentia, ab omnibus oneribus libertando contulit Privilegium.
  • Tym* przywilejem wielkie wolności i swobody są nadane.
  • Niesiecki* Boguskim w ziemi łomżyńskiej będącym, napisał herb Topor, którzyto Boguscy po roku 1480 z domu Boguskich pochodzą, a od dóbr Boguszyc Boguskimi nazwani; Boguscy zaś, pierwiastkowi dziedzice Boguszyc, ze Swiejkami złączeni, należą do herbu Zagroby, lub Zagłoby albo Zagłoba zwanego, jako się wyżej okazało, po których Włostowscy dobra Boguszyce posiedli.

*, dopiski Ignacego Kapicy Milewskiego.

W tym momencie możemy przyjąć że zagadkę pochodzenia nazwiska Boguski, mamy już rozwiązaną ...  

Niestety nie do końca, bo jak się okazuje na następnej stronie Herbarza Ignacego Kapicy Milewskiego pod numerem 16-tym opisany jest ród który swoją siedzibę w przeszłości miał w ... Boguszach.

16. Dom Boguszów herbu Trzaska.

Dobra Bogusze (a rippa Łek) w ziemi wiskiej leżą, powiecie wąsowskim, parafii grajewskiej. 

  • 1438, in Wąssosze. Vladislaus dux Masoviae, consideratis et diligenter inspectis fidelibus servitiis, nobis per Bogusium de Łek impensis et in futurum, Christo duce, eo celerius impendendis, horum meritorum ob respectum, ei 20 mansons penes granities Cruciferorum et fluvium Łek, super rivulo Rostopna dicto in terra Visnensi jacentes, in perpetuum dando contulit Privilegium. 
  • Ten* przywilej na dobra Bogusze służy, jako 1531 roku akta ziemskie łomżyńskie przez oblatę onegoż dowodzą. 
  • Pole* i grunta wyżej wyrażonym przywilejem objęte, od imienia Bogusz nazwane zostały Bogusze, bo on na nich wieś Bogusze od swego imienia założył, zkąd Boguszowie w ziemi wiskiej pochodzą. 

*, dopiski Ignacego Kapicy Milewskiego. 

Porównując obydwa zapisy Ignacego Kapicy Milewskiego,

  • Dobra Bogusze zostały nazwane od imienia Bogusz.
  • Maciej z Boguszyc to Boguski. 

Różnica pomiędzy nazwami Bogusze i Boguszyce jest jak się wydaje niewielka. Co w przeszłości oznaczało imię Bogusz ? 

  • Bogusław, Bogosław, Bohusław, Bogsław, zdrobnienia; Bosław, Bogusz, Bohusz, Boguta, Bogna, staropolskie imię męskie złożone z członów Bogu- "Bóg", "Boga", ale pierwotnie "los, dola, szczęście" i -sław "sława". Być może znaczyło pierwotnie "ten, który sławi los", a później "sławiący Boga", w Polsce imię notowane od początku XIII wieku.  

Wśród najstarszych znanych pieczęci z herbami rycerstwa polskiego, znajdują się pieczęcie "ze Szląska" z herbem Grzymała,

  • Pieczęcie komesa Mroczko (Mroszko?) kasztelana ryczyńskiego z 1244r. i 1262r. z napisem: S. comitis Mrocconis.
  • W zapisie z 1273r. występuje Boguszka I Elżbieta ż. Dzierżka z Przerzeczyna, bratanica Bogusza z Pogorzeli. 
  • Pieczęć Bogusza z Pogorzeli z napisem: S. Boguschi d. Pogorel z 1276r. 
  • Pieczęcie braci Janusza i Stefana z Michałowa, synów zmarłego w 1276r. komesa Budwoja z Michałowa z napisami: Sigill. Janussii de Michalow, i S. Stephani d. Michalowe. 
  • Pieczęć Budziwoja z Michałowa z napisem: S. Buziwoi de Michalow z 1302r. 

Ślask w wieku XII.

Ze strony: http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Silesia_1177-1185.jpg

Najstarsze zapisy średniowieczne w których występuje imię Bogusz,

  • Krótko po r. 1280 księżna Kunegunda powierza niejakiemu Gołemu lokację wsi Dubroua Mokra k. Starego Sącza na prawie średzkim.
  • W 1313r. opatka klasztoru starosądeckiego Katarzyna poświadcza, że Augustyn i Bogusz synowie Sieciecha i Świętosław syn Dobrosława, sprzedali za 6 grzywien Szymankowi sołectwo w Mokra Dambrowa z takimi prawami, jakie miał ich dziad zwany Goły i ich ojcowie.

Na koniec rozdziału porównam przykładowe łacińskie zapisy imienia Bogusz i nazw miejscowości powstałych od tego imienia. 

  • 1276r. Bogusz, łac. Boguschi - pieczęć Bogusza z Pogorzeli. 
  • 1305r. Kowalewo-Boguszyce, łac. Cowalewo, Covalyevo Bogusze, Kowaliewo Boguski - ziemia płocka, par. Gozdowo, 11 km. od Bielska. 
  • 1407r. Boguszyce - wieś Boguskich h. Zagłoba albo Zagroby. 
  • 1438r. Bogusze, łac. Bogusium - wieś Boguszów h. Trzaska.
  • 1480r. Boguszyce - wieś Boguskich h. Zagłoba albo Zagroby. 

Jako przykład zmienności zapisu nazwy tej samej miejscowości na przestrzeni wieków, podaję występującą w tym rozdziale wieś Dąbrowa Mokra położoną 7 km. od Starego Sącza.  

  • 1280r. Dubroua Mokra z kop. 
  • 1283r. Dabrowa Mokra, Dubrawa Mokre.
  • 1292r. Dubroue Mokre.
  • 1307r. Mokra Dabrowa.
  • 1313r. Mokra Dambrowa.
  • 1409r. Mocra Dambrowa.
  • 1530r. Mokra Dąbrova.
  • 2013r. Mokra Wieś.

Powód zmienności zapisów w średniowieczu był jednoznaczny - zapis nazw miejscowości, nazwisk, imion, zawołań, itp. prowadzony był zapisem z tzw. odsłuchu, dzięki czemu współczesna praca genealoga-amatora jakim jestem ma swoje niewielkie radości. 

Wnioski.

  • Z powyższego wywodu jednoznacznie wynika że nazwisko rodu Boguskich, pochodzi od imienia Bogusz.
  • Pierwszy protoplasta rodu Boguskich o imieniu Bogusz, był h. Zagłoba albo Zagroby.  
  • Ród Boguskich h. Zagłoba i ród Boguskich h. Topór to w rzeczywistości jeden ród. 
  • Obydwa rody Boguskich; ród h. Zagłoba albo Zagroby i ród h. Topór w przeszłości razem z rodem Swiejka h. Trzaska i rodem Matowskich h. Zagłoba albo Zagroby, były dzięki swoim koligacjom jedną rodziną. 

Herby Rycerstwa Polskiego występujące w tym rozdziale, w kolejności alfabetycznej:

 

GrzymałaTopórPOL COA Trzaska.svgPrus III

  • w pierwszym rzędzie: Grzymała, Topór.
  • w drugim rzędzie: Trzaska, Zagroby albo Zagłoba.

Z Wikipedii.pl: http://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna

 

Bibliografia.

  • Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich, Jan Siwik, Warszawa ok. 2012.
  • Herbarz Ignacego Kapicy Milewskiego, Kraków 1870.
  • Herbarz szlachty ostrołęckiej, Jan Boguski, Ostrołęka 2002.
  • Herby rodów Polskich, Mieczysław Paszkiewicz, Jerzy Kulczycki, Teresa Korzeniowska, Londyn 1990. 
  • Herby szlachty polskiej, Zbigniew Leszczyc, Poznań 1908. 
  • Herbarz Polski, Od średniowiecza do XX wieku, Tadeusz Gajl, Gdańsk 2007. 
  • Rodowód Pogorzelów, Tomasz Jurek, Kraków 2005. 
  • Studya Heraldyczne przez Andrzeja Małeckiego, T. I, II, Lwów 1890. 
  • Genealogia, Stankiewicze z przyjaciółmi http://www.stankiewicz.e.pl/index.php?kat=1
  • Katalog.Szlachty http://www.katalogszlachty.com/
  • Słownik Historyczno-Geograficzny Ziem Polskich w Średniowieczu http://www.slownik.ihpan.edu.pl/index.php
  • Wikipedia.pl http://pl.wikipedia.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna
  • Ze Szmulowizny i Bródna
  • http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2013/01/Boguscy-h.html

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 

Ze Szmulowizny i Bródna

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

W trakcie opracowania  ... 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapraszam również na blogi:

Kontakt z autorem blogów: zeszmulowiznybrodnaitargowka@gmail.com

Profil na Facebook'u: https://www.facebook.com/ZeSzmulowiznyIBrodna

Uwaga: Kopiowanie zdjęć, tekstów i innych materiałów dostępnych na blogu, tylko za zgodą piszącego blog, W sytuacji gdy materiały z blogu będą po ich przetworzeniu użyte do innych opracowań, autor blogu uważa że adres blogu powinien być wpisany w bibliografii opracowania, pracy, itp. z konieczną informacją o takim fakcie dla autora blogu.  

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Autor(ka):
stefelek
Czas publikacji:
piątek, 16 sierpnia 2013 21:41

Polecane wpisy