zeszmulowiznyibrodna

Wpis

wtorek, 06 sierpnia 2013

Sierpień 1944r. Warszawa-Bródno.

Walki powstańcze na warszawskim Bródnie.

Sierpień 1944r.

  • 1-2 sierpnia 1944r. Walki o zdobycie Folwarku Miejskiego "Agril" i Zarządu Cmentarza Bródnowskiego przy ul. Św. Wincentego. 
  • 1-3 sierpnia 1944r. Walki w obronie "Reduty Bródnowskiej", rejon ul. Bartniczej i ul. Wysockiego. 
  • 1-3 sierpnia 1944r. Walki w obronie barykady w nieistniejącym już przebiegu ulic Bartniczej i Białołęckiej.
  • 1-3 sierpnia 1944r. Walki w obronie barykady na ul. Odrowąża na wysokości XIII Liceum im. L. Lisa-Kuli.

Tuż przed lub w trakcie działań powstańczych na Pradze, zaginął brat dziadka Mieczysława - Tadeusz Daniłowicz, 1909-1944? Ostatni raz widziany był żywy na 3 dni przed wybuchem Powstania, przed wybuchem II wojny światowej należał do Związku Strzeleckiego. Mieszkał w Otwocku, był fryzjerem. Najprawdopodobniej przyjechał do Warszawy w związku z planowanym wybuchem Powstania Warszawskiego. Do dzisiejszego dnia nie został odnaleziony po nim żaden ślad.   

Walki powstańcze na warszawskim Bródnie trwały do 3 sierpnia 1944r. 

W czasie gdy po drugiej stronie Warszawy trwała rzeź ludności cywilnej Woli - preludium mordów to już 1-4 sierpnia 1944r. (największe i najbardziej okrutne morderstwa trwały na Woli od 5 do 12 sierpnia), na Pradze było o wiele spokojniej.

Już 1 sierpnia 1944 lub następnego dnia rano, Hitler wydał Himmlerowi oraz szefowi sztabu generalnego Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych (OKH), generałowi Heinzowi Guderianowi, ustny rozkaz zrównania Warszawy z ziemią i wymordowania wszystkich jej mieszkańców. Rozkaz który miał być wykonany brzmiał:

  • „Każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy".

Rzeź Woli i Ochoty rozpoczęła się 5 sierpnia 1944r po przybyciu do Warszawy jednostek specjalnie zorganizowanych w celu pacyfikacji Powstania Warszawskiego. Były to:

  • Improwizowana grupa policyjna z Kraju Warty, dowodzona przez SS-Gruppenführera Heinza Reinefartha (dwie i pół kompanii zmotoryzowanej policji, kompania zmotoryzowanej żandarmerii, kompania SS „Röntgen”, batalion podchorążych z V oficerskiej szkoły piechoty).
  • Brygada SS „Dirlewanger” dowodzona przez SS-Oberführera Oskara Dirlewangera. Jednostka ta specjalizowała się dotąd w prowadzeniu brutalnych akcji pacyfikacyjnych na tyłach frontu wschodniego. Większość jej żołnierzy stanowili niemieccy kryminaliści powyciągani z więzień i obozów koncentracyjnych, którym obiecano ułaskawienie w zamian za walkę dla III Rzeszy.
  • Brygada Szturmowa SS RONA (Rosyjska Wyzwoleńcza Armia Ludowa) dowodzona przez SS-Brigadeführera Bronisława Kamińskiego. Po wybuchu powstania spośród żołnierzy brygady sformowano pułk szturmowy pod dowództwem majora Iwana Frołowa (złożony z ok. 1700 nieżonatych mężczyzn).
  • 608. pułk ochronny dowodzony przez pułkownika Willi Schmidta.
  • Dwa bataliony azerbejdżańskie (batalion „Bergman” i I batalion 111 pułku).

Wszystkie te oddziały mające za zadanie stłumienie i pacyfikację Powstania Warszawskiego zostały skierowane na Ochotę i Wolę, gdzie rozpoczęły swoją morderczą działalność już 5 sierpnia 1944r. 

W dn. 6 sierpnia 1944r. Komendant Obwodu Praga ppłk Żurowski wydał rozkaz o zakończeniu walk na Pradze - wybrane fragmenty rozkazu.

 

"6 sierpnia 1944, Warszawa-Praga.

Według rozdzielnika. 

Obiegiem.

1. Niezwłocznie po otrzymaniu tego rozkazu zlikwidować punkty, na których są zgromadzone oddziały lub grupy kobiet i WSOP*.

2. Mężczyzn i kobiety zamieszkujące po tej stronie Wisły, na naszym terenie, skierować do ich miejsc zamieszkania, pozostałych, pochodzących z tamtej strony Wisły zamelinować w terenie b. luźno i ostrożnie do czasu możliwości swobodnego poruszania się. Każdy musi omówić alibi z posiadaniem mieszkania, u którego będzie siedział".

3. Broń zamelinować i zabezpieczyć.

...

5. Łączność tak uregulować, aby można było szybko, oczywiście na ile to pozwolą możliwości, zawiadomić o wystąpieniu. 

6. Zabezpieczyć rannych przez umieszczenie ich przede wszystkim w szpitalach, stwarzając im możliwość alibi, np. przypadkowe zranienie na ulicy. 

...

8. Łączność ze mną dotychczasowym sposobem. 

...

12. Do służby łączności używać tylko kobiet. 

Żołnierze. Warszawa walczy już szósty dzień bohatersko. Warszawa w ogniu bomb i karabinów maszynowych pali się. Rozmiary pożarów wskazują na ciężkie zmagania. Nie sądzonym nam było widocznie wziąć w tej walce udziału. Wykonaliście swoje zadanie wzorowo przewaga npla nas zmogła po krótkiej walce lecz nie zmoże siły naszego ducha i zapału do dalszej walki. Nie jesteśmy w stanie przyjść w tej chwili z pomocą Warszawie. Czuwamy i czekamy na moment wznowienia walki. 

Poległym Cześć. Bohaterskiej Warszawie sława. 

Komendant Obwodu (Praga)

Podać do wiadomości wszystkim żołnierzom". 


WSOP*, Wojskowa Służba Ochrony Powstania. 

Według różnych relacji walki powstańcze na Pradze trwały do 6 lub 7 sierpnia 1944r. 

  • "Po sześciu dniach walk w różnych punktach dzielnicy ppłk Żurowski wydał rozkaz przerwania walk i przejścia do konspiracji".
  • "Powstanie na Pradze trwało krótko, równo jeden tydzień, po czym dowódca Pragi dał rozkaz powrotu do konspiracji wobec druzgocącej przewagi wroga".

Według relacji mieszkańców Warszawy przebywających w dn. 7 sierpnia w nadbrzeżnych dzielnicach Warszawy (okolice Czerniakowa): 

  • "... Na Pradze jest kompletna cisza i spokój. Wszyscy mieszkańcy siedzą w domach i nie wolno wychodzić im na ulicę. Jedynie patrole SS i Ukraińców chodzą po mieście i plądrują ...". 

Relacje osobiste powstańców i ludności cywilnej Pragi i świadectwa Praskich Miejsc Pamięci dotyczące Powstania Warszawskiego 1944r., pozwalają wysnuć wniosek mówiący o tym że oddziały powstańcze działały na Pradze co najmniej do połowy Sierpnia 1944r.   

Tuż obok ulic Bartniczej, Odrowąża i Wysockiego, jak się wydaje poza miejscem walk powstańczych w sierpniu 1944r. na ul. Julianowskiej 27, stoi do dzisiejszego dnia drewniany dom wybudowany w 1927r. przez mojego pradziadka Andrzeja Daniłowicza. Nie mam żadnego przekazu rodzinnego, jak czas Powstania Warszawskiego na Bródnie przeżyła prababcia Daniłowiczowa i dwie siostry dziadka. 

Spacer po Starym Bródnie, sierpień 2013r. można obejrzeć na:

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=419620448153810&set=a.419611651488023.1073741870.227345097381347&type=1&theater

Dzięki opracowaniu p. Zygmunta Kupniewskiego: Warszawskie Nowe Bródno 1940, Wydobyte z mgły zapomnienia, uzyskałem informację o tym że w domu pradziadków, w mieszkaniu wynajmowanym przez pp. Zawadzkich odbywały się tajne komplety praskiego gimnazjum Władysława IV, str. 73, 99. 

Dom wybudowany przez pradziadka Andrzeja, przetrwał Obronę Warszawy we wrześniu 1939r., przetrwał też walki w czasie Powstania Warszawskiego 1944r. Dziś opustoszały i podniszczony stoi w dalszym ciągu przy ul. Julianowskiej 27. Takich świdermajerów* w o wiele skromniejszej bródzieńskiej wersji można na okolicznych ulicach jeszcze parę odnaleźć. 

Przykład świdermajera z Białołęki na warszawskiej Pradze. 

Ze strony: http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awidermajer

 

Bibliografia.

  • Informator obchodów 68. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego Warszawa 2012, Warszawa 2012. 
  • Informator obchodów 69. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego Warszawa 2013, Warszawa 2013. 
  • Powstanie Warszawskie 1944, Praca zbiorowa, Warszawa 1998.
  • Powstanie Warszawskie 1944, Zarys działań natury wojskowej, Adam Borkiewicz, Warszawa 1957.
  • Bródnowska Reduta, Historia powstańczej barykady 01.081944-03.08.1944 http://www.dkswit.com.pl/brodnowska%20reduta.pdf
  • Maps.Google.pl https://maps.google.pl/maps?ct=reset&tab=ll
  • Na Targówku kamienie mówią, Przewodnik po Miejscach Walk i Pamięci http://spolecznosc.targowek.waw.pl/data/newsFiles/kamienie_mowia.pdf
  • Obwód 6 AK Praga https://www.facebook.com/pages/Obw%C3%B3d-6-AK-Praga/406029886097008?fref=ts
  • Plan m. st. Warszawy 1935, 1:25000 http://www.mapywig.org/m/City_plans/Plan_m_st_WARSZAWY_wyd._barwne_25K.jpg
  • Praga' 44 http://www.youtube.com/watch?v=UZ8dSnTDI24
  • Praga też walczyła w Powstaniu Warszawskim http://warszawa.gazeta.pl/warszawa/1,34889,6903796,Praga_tez_walczyla_w_Powstaniu_Warszawskim.html
  • Rzeź Woli http://www.naszdziennik.pl/mysl/50257,rzez-woli.html#.UgHK3s5O4iU.facebook
  • Spacer po Starym Bródnie, sierpień 2013r. fot. stefelek https://www.facebook.com/photo.php?fbid=419620448153810&set=a.419611651488023.1073741870.227345097381347&type=1&theater
  • Stowarzyszenie Obrony Pozostałości Warszawy, Kolejka Marecka, Forum http://www.kolejkamarecka.pun.pl/miejskie-gimnazjum-im-pulkownika-leopolda-lisakuli-877.htm
  • Świdermajer http://www.swidermajer.info/index1.html
  • Targówek, Bródno, Praga 1944, Inscenizacja Powstania Warszawskiego http://jaron.salon24.pl/118140,targowek-brodno-praga-1944-inscenizacja-powstania-warszawskieg
  • Warszawskie Nowe Bródno 1940*, Wydobyte z mgły zapomnienia, Zygmunt Kupniewski, Warszawa 2009 http://spolecznosc.targowek.waw.pl/pliki/kupniewski.pdf
  • Wikipedia.pl 
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna 
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Wojskowa_S%C5%82u%C5%BCba_Ochrony_Powstania
  • Ze Szmulowizny i Bródna
  • http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2012/11/Tadeusz-Danilowicz-1909-1944.html
  • http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2012/06/Warszawa-Brodno-ul-Julianowska-27.html

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 

Ze Szmulowizny i Bródna

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

W trakcie opracowania  ... 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapraszam również na blogi:

Kontakt z autorem blogów: zeszmulowiznybrodnaitargowka@gmail.com

Uwaga: Kopiowanie zdjęć, tekstów i innych materiałów dostępnych na blogu, tylko za zgodą piszącego blog, W sytuacji gdy materiały z blogu będą po ich przetworzeniu użyte do innych opracowań, autor blogu uważa że adres blogu powinien być wpisany w bibliografii opracowania, pracy, itp. z konieczną informacją o takim fakcie dla autora blogu.  

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Autor(ka):
stefelek
Czas publikacji:
wtorek, 06 sierpnia 2013 20:25

Polecane wpisy