zeszmulowiznyibrodna

Wpis

środa, 02 października 2013

Gewen, Gewenski, Gawenski, Gaweński ?

Od paru dni intensywnie przeszukuję internet w poszukiwaniu śladów po koligacji rodzinnej z początku XIX w. z rodziną o nazwisku Gewen. Odnalezione prze mnie ślady są znikome, jednak są. 



Dom olęderski.

Ze strony: http://holland.org.pl/index.htm

Przede wszystkim starałem się potwierdzić mój domysł mówiący o niderlndzkim pochodzeniu tej koligacji rodzinnej. Po przewertowaniu przeze mnie stron internetowych w języku holenderskim okazało się że nazwisko w swojej podstawowej formie w Holandii funkcjonuje do dnia dzisiejszego. Wszystko wskazuje na to że nazwisko Gewen jest pochodzenia niderlandzkiego, holenderskiego z tym że w dostępnych słownikach holedrsko-niderlandzkich i translatorach internetowych odnalazlem dotychczas co najmniej dwie wersje tłumaczenia tego słowa na język polski. Należy również pamiętać o tym że odnalezione przeze mnie koligacja rodzinna to przeło XVIII i XIX wieku. W tym czasie i w wcześniej występowaly błędy w zapisach nazwisk. Związane to to było z zapisem nazwisk z odsłuchu, a więc błąd był w zasadzie sprawą dopuszczalną i naturalną. 

Przykłady tlumaczenia z języka niderlandzkiego na język polski słowa gewen i podobnych. 

Gewen.

Tłumacz Google,

  • Korzystnie - Tłumacz Google.
  • Pożądany - Tłumacz Holendersko-Polski, Translator Holendersko-Polski. 

Geven

  • Dać, podać, nadać - Słownik Niderlandzko-Polski, wersja kieszonkowa.

Het geween.

  • Płacz - Słownik Niderlandzko-polski, wersja kieszonkowa

Ku mojemu zaskoczeniu w najbardziej obszernym, dostępnym Słowniku Niderlandzko-Polskim, Wydawnictwa Pegasus uitgeverij ek boekhandel z Amsterdamu brak jest któregokolwiek z ww. słów i ich tłumaczeń w jęzuku polskim. Jedno jest pewne - gewen i podobne do niego słowa są pochodzenia niderlandzkiego. 

Jest to jak na razie jedyny odnaleziony przeze mnie zapis kolicjacji Korbaleskich z Białkowa, pow. kolski, woj. wielkopolskie z rodziną o nazwisku Gewen, początek XIX w. Białków jest położony ok. 50 km. na wschód od Zagórowa i ok. 20 km. na  wschód od Konina. 

Akt Chrztu, Białków par. Rzymsko-katolicka.

  • 1808r. Korbaleska Anna c. Korbaleskiego Franciszka i Beatryki* Korbaleskiej z d. Gewen.

Kolejny trop związany z nazwiskiem Gewen to Akt Zgonu Theodora Gewenskiego odnaleziony przeze mnie w par. Rzymsko-katolickiej w miejscowości Koło, pow. świecki, woj. kujawsko-pomorskie. O polonizacji nazwiska i rodziny, świadczy dodana do podstawowej części nazwiska Gewen polska końcówka -ski.  

Dom olęderski zbudowany przez olędrów na nizinie sartowicko-nowskiej. 

Ze strony: http://holland.org.pl/art.php?kat=obiekt&id=485

Akt Zgonu, Nowe. par. Rzymsko-katolicka. 

  • 1876r. Gewenski Theodor, zm. w wieku 8 mies. 

Zgodnie z informacjami które są dostępne w różnych opracowaniach dotyczących osadnictwa olęderskiego w Polsce, olędrzy pojawili się w okolicach Grudziądza i Nowego już w drugiej połowie XVI w. Jest prawdopodobne że rodzina Gewenów vel Gewenskich, powróciła do swojego rodzinnego gniazda nad Wisłą, zakładanego przed laty przez jednych z pierwszych osadników olęderskich w dolinie sartawicko-nowskiej. 

Do Prus Królewskich menonici zaczęli napływać w pierwszej połowie XVI w., kiedy to na skutek niepokojów i ruchów społeczno-religijnych w Niderlandach wiele osób uchodziło z ojczyzny ratując głowy i dobytek. Przyczyny ich emigracji były dwojakiej natury, jedną z nich było poszukiwanie kraju, w którym by posiadali wolność praktykowania swojego wyznania, drugą zaś sprawy natury ekonomicznej związane ze zniszczeniami dokonanymi przez wojska hiszpańskie w Niderlandach w XVI w. oraz klęskami głodu, powodziami i epidemią dżumy, które spowodowały ruinę gospodarczą kraju. Na opuszczenie ojczyzny decydowały się osoby stosunkowo zamożne, które stać było na opłacenie podróży morskiej, a także zapłacenie dość wysokiego „wkupnego” przy obejmowaniu nowych gruntów. Skierowanie się uchodźców do Prus Królewskich (oraz Książęcych) spowodowane było między innymi ożywionymi stosunkami handlowymi, które łączyły te prowincje Rzeczypospolitej z Niderlandami. 

Wiatrak w Palczewie - strona zachodnia

Wiatrak w Palczewie, jedna z pozostałości po osadnikach holenderskich na Żuławach.

Ze strony: http://pl.wikipedia.org/wiki/Ol%C4%99drzy

Imigracja holenderska spotkała się w Polsce z życzliwym przyjęciem, ponieważ feudałowie dążyli do powiększenia swoich dochodów poprzez zwiększanie areału uprawnego drogą osuszania terenów podmokłych, zasiedlania pustek, nieużytków i trzebienia lasów a także intensywniejszego wykorzystania pastwisk i ugorów. Próby zasiedlenia Żuław Gdańskich przez ludność rodzimą w drugiej połowie XV w. skończyły się niepowodzeniem. Natomiast zasiedlenie tych terenów ludnością holenderską począwszy od lat trzydziestych następnego stulecia zakończyło się sukcesem, gdyż dysponowała ona wyższą techniką rolną, ponadto posiadała umiejętność osuszania terenów podmokłych za pomocą złożonego systemu rowów odwadniających oraz tam i grobli. Ten przykład zachęcił tenutariuszy królewszczyzn, administratorów dóbr kościelnych oraz miasta i szlachtę do sprowadzania Holendrów w celu zagospodarowywania dalszych pustek i nieużytków.



Dom z zagrody holenderskiej w typie wzdłużnym.

Ze strony: http://holland.org.pl/art.php?kat=obiekt&id=288

Na terenie późniejszego Kociewia menonici pojawili się w dobrach starostów gniewskich, którzy osadzili ich we wsi Gronowo oraz oddali im w użytkowanie kilka pastwisk ale już na lewym brzegu Wisły (poza Kociewiem). Widzimy ich również we wsiach Knybawa i Pomyje w powiecie tczewskim. Holendrzy osiedli także w starostwie osieckim i międzyłęskim we wsiach Walichnowy, Międzyłęż Stary i Stare Olendry. Największe ich skupisko powstało w Dolinie Sartawicko-Nowskiej na terenie starostw nowskiego, grudziądzkiego i świeckiego, były to osady: Tryl i Nowy Tryl, Mątawy (największa wieś menonicka w dolinie Wisły, założona w 1568 r.; gmina fryzyjska), Mały Komórsk, Wielkie Zajączkowo, Małe Zajączkowo, Osiek, Wielki Lubień, Mały Lubień, Dragacz, Ostrowite, Dolna Grupa, Górna Grupa, Bratwin, Dziewięć Włók, Stwolno i Stwolenko, Sartawice oraz Jeziorki (założone w 1727 r. już poza doliną Wisły przez olędrów z Przechówka). Dalej na południe od Świecia były to miejscowości Poledno i Dworzysko, Przechówko, Szczuce, Niemiecki Konopat, Kosowo, Krostkowo oraz Soponin i Soponinek. Na tym obszarze przejściowo menonici uzyskali także grunty we wsiach: Bzowo, Fletnowo, Mniszek, Sartawice Dolne i Czaple. Najwcześniej zasiedloną wsią w Dolinie Sartawicko-Nowskiej była jednak miejscowość Michale (przed 1565 r.) leżąca w dobrach szlacheckich w powiecie świeckim.

Ze strony: http://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=115 

 

Opis.

  • Beatryka*, Beatrycze, Beatrice, Beatrix, Beatrize - imię znane już w czasach cesarstwa rzymskiego w postaci Beator - dla mężczyzny, i Beatrix - dla kobiety, jego interpretacja jest trudna, jedni opowiadają się za tym, że jest to użyte w charakterze imienia własnego tzw. nomen agentis od czasownika beare 'uszczęśliwiać', a więc coś w rodzaju 'uszczęśliwiacz' (ale appellativum takiego brak), inni widzą tu przejaw ludowej wymowy rzeczownika viator i viatrix 'podróżnik, podróżniczka', znanego z różnych zapisów też jako imię własne Viator i Viatrix, jest również możliwe, że imiona Beator i Beatrix zostały utworzone od razu od przymiotnika beatus 'szczęśliwy', bez pośrednictwa imienia pospolitego, Beatrycze jest jednym z nielicznych żeńskich imion w języku polskim, które nie kończy się na literę "a" i które się nie odmienia.
  • Beatryka*, wersja imienia Beatrycze używana do końca XIX wieku. 
  • Tłumaczenia: ang. hol. Beatrice, Beatrix, Bea, Beatle, Beattlie, łac. Beatrix, fr. Beatrise, hiszp. Beatriz, . Beatrice, biał. Беатрыс, ros. Беатрис, ukr. Беатріс. 

Bibliografia.

  • Basia, Baza Systemu Indeksacji Archiwalnej http://www.basia.famula.pl/
  • Deon.pl http://www.deon.pl/
  • Geneteka.Genealodzy.pl http://geneteka.genealodzy.pl/
  • Gmina Nowe, Historia http://www.gminanowe.pl/Strona-bardzo-testowa-(1)/Historia-Nowego.aspx
  • Herby Szlachty Holenderskiej http://www.clenodium.eu/pl/dutch-crests?page=1#category
  • Holenderski, Raz Dwa http://www.pl.holenderski.raz-dwa.edu.pl/
  • Katalog Zabytków Osadnictwa Holenderskiego w Polsce http://holland.org.pl/index.htm
  • Nasze Kaszuby, Struktura społeczno-gospodarczo Kociewia w XVIII-XIX wieku http://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=115
  • Słownik Niderlandzko-Polski, Polsko-Niderlandzki, Amsterdam 2009 http://www.pegasusboek.nl/
  • Słownik Polsko-Niderlandzki, Słownik Niderlandzko-Polski, Czernica, wersja kieszonkowa, papierowa 
  • Tłumacz Google http://translate.google.pl/http://www.lev.pl/produkt,37,slownik-polsko-8211-niderlandzki-niderlandzko-8211-polski.html
  • Tłumacz Holendersko-Polski http://www.webtran.pl/dutch/do-polski/
  • Wikipedia.pl 
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/-ski_(formant)
  • Ze Szmulowizny i Bródna 
  • http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/2013/09/1808r-Korbaleska-Anna-ur-Bialkowie-pow-kolski.html

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ze Szmulowizny i Bródna

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 

 

W trakcie opracowania ... 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Profil facebook'owy blogu:

  • https://www.facebook.com/ZeSzmulowiznyIBrodna

Kontakt z autorem blogu:

Zapraszam również na blogi:

Uwaga: Kopiowanie zdjęć, tekstów i innych materiałów dostępnych na blogu, tylko za zgodą piszącego blog, W sytuacji gdy materiały z blogu będą po ich przetworzeniu użyte do innych opracowań, autor blogu uważa że adres blogu powinien być wpisany w bibliografii opracowania, pracy, itd. z konieczną informacją o takim fakcie dla autora blogu. 

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Autor(ka):
stefelek
Czas publikacji:
środa, 02 października 2013 10:24

Polecane wpisy